Oddziały

Marek Jakubowicz - "Martwa stanica"

stanica1W Górkach Wielkich, k. Skoczowa, na Ziemi Cieszyńskiej stoi opuszczona stanica harcerska, dawny  Ośrodek Szkolenia Instruktorów Harcerskich. Kompleks trzech budynków, posiadający historyczną i zabytkową wartość niszczeje.  A przecież to tutaj w latach 1937-39 i 1945-49 wychowywał kadry  harcerskie profesor pedagogiki, harcmistrz Aleksander Kamiński, późniejszy zasłużony żołnierz AK. To dzięki temu ośrodkowi w czasach próby (podczas wojny i po)  jego absolwenci potrafili „zachować się jak trzeba”.

Czy my, w roku 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości, potrafimy to dziedzictwo narodowe ożywić na nowo i zachować dla potomności, czy też pogodzimy się z jego agonią?

 

 stanica2Od początku ZHP

   Harcerze marzyli o własnej bazie - jakimś miejscu, w którym mogliby się spotykać, urządzać zloty, konferencje, kursy, debaty,  programować swoją działalność  wychowawczą. Te marzenia zostały zrealizowane w okresie międzywojennego dwudziestolecia na Śląsku Cieszyńskim. Powstał tu ambitny projekt inwestycji harcerskich. Jako pierwsza w 1931 r.  rozpoczęła działalność  Szkoła Instruktorek na Buczu,  dwa lata później Szkoła Zastępów Zuchowych w Nierodzimiu, a w 1934 r.  szkoła szybowcowa na górze Chełm koło Goleszowa.  Wreszcie przystąpiono do realizacji najbardziej ambitnego projektu  jakim była Centralna Szkoła Instruktorska Harcerstwa w Górkach Wielkich.  Trzeba podkreślić , że  realizacja wszystkich  tych przedsięwzięć  była  możliwa  dzięki wsparciu wojewody śląskiego Michała Grażyńskiego, wielkiego entuzjasty  i propagatora harcerstwa, późniejszego druha przewodniczącego ZHP.

   Ośrodek  górecki powstał na terenach dzierżawionych  od skarbu  państwa przez Tadeusza Kossaka, ojca znanej pisarki Zofii Kossak. Harcerze przejęli gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 123 ha razem z budynkami gospodarczymi, mieszkaniami pracowników, małą mleczarnią i gorzelnią oraz inwentarzem żywym z krowami i końmi. Gospodarstwo to, fachowo prowadzone przez harcmistrza Władysława Malczewskiego, z zawodu inżyniera rolnictwa, (zamordowanego w czasie wojny  przez NKWD w Katyniu) pozwalało na bieżące utrzymanie ośrodka, a nawet na zyski.  

   Stanicę w Górkach Wielkich tworzyły  trzy budynki: dom ogólny, dom kursów i dom zuchów. Dwa pierwsze wybudowano w ciągu  roku i  już 17 maja 1937 r, zainaugurowano tu prace edukacyjno-wychowawcze. Dom zuchów gotowy był na jesień 1938 r.

   Ośrodek w stylu modernistycznym zaprojektował architekt Bogdan Laszczka, syn znanego krakowskiego rzeźbiarza Konstantego Laszczki. Stanica posiadała własne ujęcie wody i wieżę ciśnień, była skanalizowana i zelektryfikowana. Budynki usytuowane w kształcie podkowy nadal posiadają swój niepowtarzalny charakter. Bardzo dopracowane były również wnętrza ze stylowymi kominkami, sufitami, czy  drewnianymi schodami  o pięknych balustradach.

   Na przyległym wokół ośrodka terenie urządzono ogród warzywny, sad i park, który zaprojektował znany architekt krajobrazu  Franciszek Krzywda-Polkowski. Nie wszystkie jednak założenia krajobrazowe zostały zrealizowane.

 

  Wojna przerwała te prace.

  Wojna przede wszystkim jednak  przerwała proces kształcenia i wychowywania kadr harcerskich – młodych ludzi, dla których miłość Ojczyzny była najważniejszym drogowskazem. Kierownikiem tej kuźni patriotów był Aleksander Kamiński, twórca polskiego ruchu zuchowego, harcmistrz, pedagog, w czasie wojny żołnierz AK, członek Kwatery Głównej Szarych Szeregów, komendant „Wawra”. To tu jego podkomendni – Alek (Maciej Dawidowski), Rudy (Janek Bytnar) i Zośka (Tadeusz Zawadzki)  spędzili swoje ostatnie wakacje.  Cała trójka oddała ( w 1943 r.) swoje młode życie  Ojczyźnie, kładąc je, jak w poświęconej im książce  Aleksandra Kamińskiego,  „Kamienie na szaniec”.

  Warto wspomnieć, że wszystkie wspomniane tutaj ośrodki harcerskie były otwarte na współpracę z miejscową społecznością oraz z harcerzami i skautami całego świata. Parę przykładów: w listopadzie 1937 r. w  ośrodku harcerskim w Górkach Wielkich otwarto Harcerski Uniwersytet   Ludowy, przeznaczony dla młodzieży wiejskiej . Jego zadaniem było podniesienie życia kulturalnego i gospodarczego wsi na wyższy poziom. Miał on charakter ogólnokształcący, młodzież przebywała na miejscu w internacie.   Prowadzony był przez: Józefa Kreta, Józefa Skrzeka, Aleksandra Kamińskiego, Władysława Malczewskiego, Gustawa Morcinka. W  sierpniu 1932 r. na Buczu zorganizowana została VII Światowa Konferencja Skautek, w której uczestniczyły harcerki z 24 krajów,  nawet z dalekich Indii. W szkole szybowcowej  kończyli szkolenie skauci z Czechosłowacji itd.

   W czasie wojny  ośrodek przejęli niemieccy okupanci pod Reichslanddienst-Fuhrerschule.

  Po wojnie

  Harcerze razem z druhem Kamińskim chcieli wrócić do stanicy.  Jednak władzom komunistycznym patriotyczne harcerstwo nie było potrzebne, stanowiło wręcz zagrożenie.  Kamiński został odsunięty od pracy z młodzieżą, a w 1950 r całkowicie pozbawiony pracy. W obiektach stanicy zlokalizowano dziecięce sanatorium przeciwgruźlicze. Zlikwidowano je w 1999 roku.  Teren z budynkami przekazano gminie Brenna. Niestety, gmina nie jest w stanie zagospodarować i utrzymać obiektu, a próby znalezienia inwestora spełzły na niczym. Zresztą oddanie stanicy w prywatne ręce i zamienienie jej w hotel-spa byłoby grzechem wołającym do nieba. Tak jak  takim grzechem jest trwająca  blisko dwadzieścia lat jej  agonia. W II RP cały ośrodek zbudowano i  uruchomiono w ciągu dwóch lat, w dzisiejszej Polsce  przez  lat  dwadzieścia nie może się on  doczekać  remontu i zagospodarowania. Oczywiście, są jakieś oddolne inicjatywy i próby zainteresowania tematem podejmowane przez różne kręgi osób i instytucji, jak chociażby Fundację im. Zofii Kossak z panią Anną Fenby Taylor na czele, a także  lokalne media, jednak wszystko to  rozbija  się o jakiś niewidzialny mur niemożności .

 

  Moim zdaniem

   Stanica powinna wrócić do harcerzy. To oni powinni zdać  tutaj swój  praktyczny egzamin pomagając w pracach  przy jej remoncie, a później zostać jej gospodarzami. Bo właśnie tutaj, w tym historycznym miejscu, mają szansę na spotkanie się z najpiękniejszym okresem polskiego harcerstwa i szansę na jego kontynuowanie. Stanica winna znów stać się kużnią patriotyzmu  polskich  harcerzy z kraju, Ukrainy i Białorusi, Anglii, Kanady i USA, całego świata. Dlatego sadzę, że sprawą renowacji i reaktywacji Centralnej Szkoły Instruktorskiej Harcerstwa powinien zająć się Senat.

   Liczę też na poparcie  tego dzieła przez pana prezydenta Andrzeja Dudę. Wszak na niedawnym spotkaniu z harcerzami w Wiśle mówił:

   - To harcerstwo – obok tego czego nauczyłem się w domu – uczyło mnie, jak być dobrym Polakiem. Nie mam żadnych wątpliwości, że harcerstwo jest niezwykle ważnym miejscem wychowania młodzieży. Wychowania jej do dorosłości, do współpracy, solidarności, współdziałania – do wszystkiego, co buduje, kreuje i tworzy wspólnotę.

  Stanicę i przylegający do niej park wpisano do rejestru zabytków. Czy pozwolimy im popaść w ruinę, jak wielu innym zabytkom w kraju,  czy też w setną rocznicę odzyskania niepodległości przywrócimy ją życiu?

Tekst i zdjęcia MAREK JAKUBOWICZ

  

    

 

  

 

facebook_page_plugin

Logowanie

Aktualności i publicystyka

Krzysztof Nagrodzki-Wybrani do świadczen…

Kolejne Wielkie Dni pamięci. Kolejny Wielki Czwartek kolejnego roku Pańskiego. Uwalniani przez słowa, przez liturgię od pospiechu codzienności, mamy szansę na wzmocnienie pamięci i woli, aby nie zatracić się w...

18-04-2019 Krzysztof Nagrodzki

Czytaj więcej

Krzysztof Nagrodzki: Nostalgici od celik…

Dziwny tytuł, dziwne słowa… Ale tak mi się jakoś wymyśliło-od „nostalgia” i „cele”. Nostalgia – zgodnie ze słownikiem to: „Potocznie, doskwierająca tęsknota za ojczyzną (krajem ojczystym), a także, tęsknota za...

15-04-2019 Krzysztof Nagrodzki

Czytaj więcej

Edukacja: 2 lata Muzeum II Wojny Światow…

Urodziny Muzeum II Wojny Światowej z zaproszeniem!          Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, 6 kwietnia br., obchodziło  swoje drugie urodziny. Z tej okazji, w czasie uroczystego koncertu, miało miejsce wręczenie Medali 100-...

14-04-2019 Publicystyka

Czytaj więcej

art. z miesięcznika WPIS, Adam Sosnowski…

Adam Sosnowski: Watykan chce się pozbyć św. Jana Pawła II! opublikowano: 4 godziny temu · aktualizacja: 4 godziny temu - dn. 12.04.2019r. - portal: wPolityce.pl wPolityce.pl   Przyjdzie bowiem chwila, kiedy zdrowej nauki nie będą znosili, ale...

12-04-2019 Aktualności

Czytaj więcej

Krzysztof Nagrodzki–Czkawki z niestrawno…

Kolejna rocznica tragedii smoleńskiej, w której w wyniku eksplozji Tupolewa zginął Prezydent Rzeczpospolitej i wielu ważnych a i zacnych ludzi. Kolego, wyjaśnij mi w prostych żołnierskich słowach, jak może brzózka...

10-04-2019 Krzysztof Nagrodzki

Czytaj więcej

KrzysztofNagrodzki-Ratowanie ducha i dus…

Kolego, jako były czytelnik GieWu muszę z pewnym oburzeniem stwierdzić, że nie traktują humanitarnie tą Twoją, sztandarową dla postępu gazetkę!  - Przykłady? Proszę bardzo

07-04-2019 Krzysztof Nagrodzki

Czytaj więcej

Krzysztof Nagrodzki-Sex niewyżytki i nie…

Kiedy przychodzi ogląd przeróżnych inicjatyw zmierzających do tzw. wolności seksualnej, bywa, że również nachodzi podejrzenie, czy nie biorą się one z jakichś kompleksów?...

04-04-2019 Krzysztof Nagrodzki

Czytaj więcej

Krzysztof Nagrodzki - Wiosenne porywy po…

Kolego, to SLD jest jednak za "małżeństwami" homoseksualistów?... Nie odpowiedziałeś. - Ze wstydu?... - Odcinasz się?... - A może... Mimo wieku i dotychczasowych preferencji... Jeżeli partia nakaże... :-) Przydałoby się...

01-04-2019 Krzysztof Nagrodzki

Czytaj więcej

1.04.2019 - emisja filmu Konzentrationsl…

reż. PIOTR ZARĘBSKI napisał :   "Uprzejmie informuję, iż w dniu  01.04.2019 (poniedziałek)  przewidziana jest emisja filmu pt.  Konzentrationslager Stutthof  godz 12,20 i godz 23,15  oraz powtórka następnego dnia  02.04.2019 (wtorek)  o godz 5,00  rano (dla Polonii)  w TV Trwam    UWAGA...

30-03-2019 Aktualności

Czytaj więcej

rekolekcje "Samarytanin na sali cho…

ZAPROSZENIE NA REKOLEKCJE -  od ks. prof. Dariusza Oko: Przesyłam zaproszenie na rekolekcje, które w tym roku poprowadzi ks. dr hab. Andrzej Muszala, prof. UPJPII w Krakowie, bioetyk, wykładowca, opiekun duchowy...

30-03-2019 Aktualności

Czytaj więcej

Krzysztof Nagrodzki-Manipulowani wszystk…

Proletarier aller Länder, vereinigt euch! Proletariusze wszystkich krajów łączcie się !– to fragment Manifestu komunistycznego (1848) Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, który stał się hasłem i zawołaniem komunistów w XX...

28-03-2019 Krzysztof Nagrodzki

Czytaj więcej

„Będziemy dalej szeroko budować świadomo…

Wydawało by się, że o niemieckich zbrodniach wojennych na ziemiach polskich w czasie II Wojny Światowej powiedziano wszystko. Okazuje się jednak, że pomimo 80 już lat od zakończania wojny, jest...

25-03-2019 Aktualności

Czytaj więcej

KrzysztofNagrodzki-Odkodowywanie kodów

KOD to kod nie tylko KOD-u. To mobilizacja tych, którzy na różnych polach i poletkach czynią cywilizacyjną dywersję. To Komitet Organizacji Destrukcji naszej łacińskiej cywilizacji, który coraz bardziej się odkodowywuje...

25-03-2019 Krzysztof Nagrodzki

Czytaj więcej

KSD - apel do członków KSD: bilans czło…

  Szanowni Koleżanki i Koledzy! Katolickie Stowarzyszenie Dziennikarzy jest formacją, która zrzesza ludzi określonej profesji, identyfikujących się z konkretnymi wartościami. Posiadającą swój statut, który określa zarówno obowiązki, jak przywileje wynikające z przynależności...

24-03-2019 Aktualności

Czytaj więcej

O Matce Bożej - z wielką miłością pisze …

    Matka o dwóch wizerunkach     Piszę tak myśląc o wizerunku Matki Boskiej Ostrobramskiej i Matki Boskiej Częstochowskiej. Jakże one się różnią choć przedstawiają wyobrażenie tej samej Matki Bożej. Matka Boska Ostrobramska jest...

22-03-2019 Aktualności

Czytaj więcej

Nasz Patron

św. Franciszek Salezy
Nasz patron
św. Franciszek Salezy