Święty Józafat Kuncewicz – męczennik jedności, patron narodów, duchowy zwiastun Fatimy

        dla portalu Katolickie Słowo Dziennikarzy : 

                    red. Renata Kopeć

tekstem tym Autorka rozpoczyna cykl publikacji poświęconych św. Józafatowi Kuncewiczowie, Osobie, losach, posłudze, ofierze i wszelkich dokonaniach i cudach z Nim związanych

      +

    W świecie rozdartych granic, duchowych podziałów i narodowych napięć, święty Józafat Kuncewicz staje przed nami jako prorok jedności, odważny świadek miłości do Kościoła i gorliwy czciciel Matki Bożej. Nie jest jedynie postacią historyczną – jest obecny, żywy, potrzebny. Szczególnie dziś.
Urodził się we Włodzimierzu Wołyńskim około roku 1580, a jego misja objęła tereny dzisiejszej Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy. I właśnie tym narodom Kościół go powierzył – jako patrona. Nie z powodu zwyczajnej pobożności, lecz dlatego, że życie i śmierć Józafata dotykały samego serca ich historii. Wyrósł na pograniczu kultur i Kościołów, a całe swoje życie poświęcił pojednaniu, nie burzeniu.
  Jako arcybiskup Połocka, Józafat stał się duszą Unii Brzeskiej — porozumienia, które miało przywrócić jedność między Kościołem katolickim a prawosławnym. Nie była to misja wygodna. Spotkała się z oporem, z niezrozumieniem, a ostatecznie – z nienawiścią. Zginął w 1623 roku, zabity przez tłum podburzony przez przywódców prawosławnych, którzy bali się, że jego pokojowa wizja zniszczy ich władzę.
Papież Pius XI pisał w encyklice Ecclesiam Dei, że „oddając życie, Józafat stał się męczennikiem jedności Kościoła” i „wykonał największe dzieło apostolskie, łącząc narody, nie dzieląc ich” [Ecclesiam Dei, pkt 4].
I choć jego śmierć miała tło polityczne, to serce tej ofiary biło tylko dla Chrystusa. Józafat nie chciał niczego więcej, jak tylko tego, by wszyscy ochrzczeni stanowili jedno.
  W tym świetle, jego postać łączy się w sposób niemal proroczy z przesłaniem Matki Bożej z Fatimy. Ona, ukazując się w 1917 roku, mówiła o nawróceniu Rosji, o potrzebie modlitwy, pokuty i oddania Jej Niepokalanemu Sercu. Prosiła o różaniec jako broń przeciwko ateizmowi i wojnom. To właśnie Rosja miała stać się źródłem duchowego niepokoju – a przez przemianę serc, mogła stać się źródłem pokoju.
   W encyklice Ecclesiam Dei papież nie waha się powiedzieć jasno: „widzimy z bólem, jak Rosja, nasza umiłowana, pogrąża się w ciemnościach bezbożności” i że „z powodu oddzielenia od jedności Kościoła zrodziły się nieprawości, które godzą w cały świat” [Ecclesiam Dei, pkt 10–11].
   W takim świecie – pogrążonym w chaosie ideologicznym – przykład św. Józafata jest bezcenny. Nie odpowiadał przemocą, lecz modlitwą. Nie walczył z drugim człowiekiem, lecz o jego duszę. Nie budował systemu – budował jedność. Jego ukochaną bronią była modlitwa i eucharystia, a jego Królową – Maryja.
   Pius XI przypomina, że „Maryja jest spoiwem Kościoła”, a św. Józafat był „gorliwym czcicielem Jej Niepokalanego Serca” [Ecclesiam Dei, pkt 11]. To właśnie oddanie Matce Bożej dało mu siłę, by przebaczyć i ofiarować swoje życie za tych, którzy go znienawidzili.
   Z tej perspektywy życie św. Józafata staje się jakby duchowym prologiem Fatimy. On nie znał słów, które padną w portugalskiej wiosce 300 lat później, ale żył ich treścią: pokuta, różaniec, nawrócenie Rosji, jedność w Chrystusie przez Maryję.
   Dziś, kiedy Rosja znów jest miejscem duchowych i politycznych napięć, a nasze narody doświadczają nowych form rozdarcia – jego wstawiennictwo jest sprawą pilną. Jego obecność wśród patronów Europy Wschodniej nie jest przypadkowa.
   To człowiek mostów. Święty jedności. Męczennik pokoju.
Święty Józafat uczy nas, że chrześcijaństwo nie jest teorią – jest codzienną decyzją, by kochać, mimo sprzeciwu. By się modlić, mimo zniechęcenia. By budować, nawet gdy wszystko krzyczy: „zniszcz!”
   W nim widzimy, że świętość jest możliwa. Że jedność jest możliwa. I że Maryja naprawdę jest naszą Matką i Królową, która prowadzi Kościół przez wszystkie burze ku zwycięstwu Jej Niepokalanego Serca i nie opuści swoich dzieci.

Przypisy: Pius XI, Ecclesiam Dei, 12 listopada 1923, https://www.vatican.va/content/pius-xi/en/encyclicals/documents/hf_p-xi_enc_19231112_ecclesiam-dei.html, pkt 4, 10–11.
Orędzie Fatimskie, 1917, https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20000626_messaggio-fatima_en.html.

Renata Kopeć,

Warszawa, dn. 3.X.2025r. 

foto: Renata Kopeć, obraz z parafii pw.św. Józafata Kuncewicza na Powązkach w Warszawie

 ______________________________________________________________________________________